Archeologisch onderzoek bij The Grand afgerond: vondst onder de Zeedijk blijkt eeuwenoud
29 september 2026
Nieuwpoort - De bijzondere ondergrondse constructie onder de Zeedijk in Nieuwpoort-Bad, aanvankelijk gehouden voor een bouwwerk uit de Eerste Wereldoorlog, blijkt veel ouder dan gedacht. De constructie kwam aan het licht bij de uitgravingen voor de ondergrondse parking van The Grand, het herbestemmingsproject van het voormalige “Le Grand Hôtel” uit 1924 in Nieuwpoort-Bad door erfgoedontwikkelaar VDD Project Development. Grondig onderzoek door de archeologen van BAAC Vlaanderen wijst er intussen op dat de basis van de constructie vermoedelijk deel uitmaakte van de verdedigingswerken van Nieuwpoort uit de late 17de of vroege 18de eeuw. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg de constructie een tweede leven.
Een verdedigingswerk onder de Zeedijk
De vondst onderstreept nog maar eens de strategische ligging van Nieuwpoort aan de monding van de Ijzer en haar rijke militaire geschiedenis. Vanaf het einde van de 16de eeuw werd Nieuwpoort onder Spaans bewind uitgebouwd tot een versterkte vesting. Rond de havenmonding ontstond een netwerk van forten, wallen en andere verdedigingswerken, in combinatie met een sluizensysteem waarmee het omliggende land onder water kon worden gezet.
Als strategisch gelegen vesting tussen Frankrijk en de Spaanse, later Oostenrijkse Nederlanden, werd Nieuwpoort in de daaropvolgende eeuwen verder versterkt. Vanaf 1859 verloor de stad geleidelijk haar militaire functie en werden grote delen van de vesting ontmanteld.
De teruggevonden constructie maakte vermoedelijk deel uit van de versterkingen waarmee Nieuwpoort in de late 17de of vroege 18de eeuw, een van de latere bouwfasen van Nieuwpoort als militaire vesting, werd gebouwd. De precieze bouwfasen en oorspronkelijke functie worden verder onderzocht door de archeologen.
Ruim twee eeuwen later kreeg het oude bouwwerk een tweede, militaire functie: tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er een betonnen bunker in aangebracht, met een inscriptie die verwijst naar 1917 en de aanwezigheid van Franse troepen. Laarsafdrukken met een herkenbaar nagelpatroon, en militair gereedschap en munitie, bevestigen dat gebruik uit die periode.
De constructie vertelt daarmee een verhaal van verschillende historische lagen: vermoedelijk ontstaan als onderdeel van de vroegmoderne vestingwerken van Nieuwpoort, werd ze eeuwen later opnieuw gebruikt binnen de militaire infrastructuur van de Eerste Wereldoorlog.
Grondig gedocumenteerd
De archeologen van BAAC Vlaanderen brachten de constructie nauwgezet in kaart en documenteerden elke fase van het onderzoek zorgvuldig, onder meer via 3D-scans. Zo blijft niet alleen de informatie over de constructie bewaard, maar ook een digitale registratie van het bouwwerk zoals het tijdens de werken werd aangetroffen.
Het archeologisch veldonderzoek is daarmee afgerond, terwijl de volledige historische context nog verder wordt onderzocht. Dieper in de ondergrond worden mogelijk nog resten van tunnels uit de Eerste Wereldoorlog verwacht. Indien deze tijdens een latere fase van de werken aan het licht komen, zullen ook die verder worden onderzocht.
De resultaten van het volledige archeologische onderzoek worden momenteel samengebracht in een rapport. Dat moet meer duidelijkheid bieden over de datering, de verschillende gebruiksfasen en de historische betekenis van de vondst.
Wat gebeurt er met de vondst
De blootgelegde resten werden eerst volledig vrijgelegd, zorgvuldig onderzocht en gedocumenteerd. Pas na afronding van het archeologisch onderzoek werd de constructie verwijderd, zodat de werken aan de ondergrondse parking van The Grand kunnen worden voortgezet. Het behoud van erfgoed op de oorspronkelijke locatie is namenlijk niet altijd mogelijk of aangewezen. Dankzij de uitgebreide documentatie en registratie door BAAC Vlaanderen blijft de kennis en het verhaal van de constructie evenwel bewaard. Ontwikkelaar VDD Project Development liet bovendien een deel van de 17de-eeuwse stenen apart houden en veiligstellen, met het oog op eventueel hergebruik bij de heraanleg van de Zeedijk, als getuige van het verleden.
Over The Grand
The Grand is de langverwachte herbestemming van het voormalige “Le Grand Hôtel”, later gekend als de “White Residence” aan het Hendrikaplein en de Zeedijk in Nieuwpoort-Bad. Het monument, opgetrokken in 1924, was een boegbeeld van de Belle Époque aan de Belgische kust, raakte tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd en stond sinds 2018 leeg. VDD Project Development herbestemt de site, in samenwerking met het gerenommeerde architectenbureau David Chipperfield Architects, tot een totaalproject met 70 appartementen, zwembad- en wellnessfaciliteiten, retail, horeca en een ondergrondse parking.
Over VDD Project Development
Erfgoedontwikkelaar VDD Project Development focust op de hedendaagse herbestemming en herwaardering van waardevolle historische sites op toplocaties. Het wil de behoeder zijn van historische gebouwen door er een nieuwe toekomst aan te geven. Daarbij wordt bijzondere aandacht gegeven aan een nieuwe architectuur in harmonie met het historisch kader, de woonkwaliteit en de duurzaamheid. Zo ontstaan hefboomprojecten die een meerwaarde creëren voor de ruime omgeving.
De voorbije jaren etaleerde het die expertise al met verve met klinkende referenties zoals de ‘Weylerkazerne’ en ‘Huis van Hamme’ in Brugge, ‘The Dome’, ‘Royal Botanic’, ‘Grand Sablon 40’ en ‘de Mérode’ in Brussel, ‘Lindenlei 38’ in Gent en het ‘Koepel District’ in Breda.
Meer info: www.vddprojectdevelopment.com
